Aflevering 59 ~ De omgekeerde reactie op progesteron
Een omgekeerde reactie op progesteron is geen intolerantie, maar een neuro-endocriene adaptatie aan onveiligheid.
Progesteron heeft de reputatie van kalmerend hormoon. De rustgever. De tegenhanger van oestrogeen. En voor veel vrouwen klopt dat ook. Maar er is een groep bij wie progesteron juist het tegenovergestelde doet: ze worden onrustig, angstig, wakker, emotioneel instabiel. Alsof het brein in plaats van te dempen, het volume opendraait.
Deze vrouwen kunnen onterecht het gevoel krijgen dat ze niet tegen progesteron kunnen. Alsof ze ineens ‘allergisch’ zijn voor een hormoon dat ze altijd zelf hebben aangemaakt. Maar wie goed kijkt, ziet iets anders: het probleem zit niet in het hormoon, maar in de context waarin het terechtkomt. Ook telt de route mee. Wij maken het nu niet in ons lichaam, we voegen het van buiten toe.
Progesteron is geen eindproduct. Het is een voorloper, een kruispunt. Afhankelijk van stress, enzymactiviteit en breinveiligheid kan het worden omgezet in kalmerende óf juist activerende neurosteroïden. Bij sommige vrouwen gaat dat zó snel, zó heftig, dat het GABA-systeem — normaal onze interne rem — ontregeld raakt. Rust wordt onrust. Slaap wordt alertheid.
Opvallend genoeg zijn dit vaak geen kwetsbare vrouwen. Integendeel. Het zijn vrouwen die lang hebben gefunctioneerd op wilskracht, zorg, verantwoordelijkheid en adrenaline. Hun brein heeft geleerd te compenseren. Tot het lichaam zegt: nu niet meer.
In die fase kan progesteron geen pleister zijn. Het wordt een signaal. Een aanwijzing dat het zenuwstelsel eerst veiligheid nodig heeft, en pas daarna hormonen. En dat is waar deze nieuwe aflevering van ‘We zijn toch niet gek?’ over gaat. Progesteron werkt alleen kalmerend in een brein dat veiligheid ervaart. Is die context er niet, dan wordt het hormoon ‘herbestemd’.
Afgelopen december maakte de Amerikaanse HRT-specialist Brendan McCarthy een miniserie over de ‘reversed reaction to progesterone’ die uiteindelijk 8 afleveringen beslaat.
Dit is de eerste aflevering op Spotify:
Als je zijn transcripties naast elkaar legt, ontstaat er een vrij consistent model. Hij beschrijft die “omgekeerde reactie op progesteron” niet als een fout, maar als een logische neuro-endocriene adaptatie.
Ik vat het voor je samen langs vier lijnen: wat het is, waar het vandaan komt, bij wie het gebeurt, en welk behandel-/denkprotocol hij daaruit destilleert. Én ik duik in de literatuur.